***This article is in Dutch***
Het is weer bijna zover: de gemeenteraadsverkiezingen komen eraan. ‘Europa’ is ook een van de onderwerpen waar gemeentes zich mee bezig houden. Gemeentes moeten aan Europese wetten en beleidsdoelen voldoen, en gemeentes kunnen Europese subsidies voor lokale projecten verwerven. Eind vorig jaar sprak Studio Europa Maastricht met Klaartje Peters, bijzonder hoogleraar lokaal en regionaal bestuur van de Universiteit Maastricht, over het belang van Europa-beleid in gemeenten.

Uit onderzoek (Vollaard, et al, 2023) blijkt namelijk dat minder dan de helft van de Nederlandse gemeenten zich goed in staat acht om Europees recht uit te voeren. Dat komt vooral door gebrek aan kennis, capaciteit en bestuurlijke aandacht. En hoewel veel gemeenten Europese subsidies aanvragen, gebeurt dat vaak vanuit financiële drijfveren, niet vanuit strategisch beleid. Kortom: er is werk aan de winkel.
Subsidies
Volgens Peters hoeft ‘Europa’ geen doel op zich te zijn: de reden om Europa te verwerken in het bestuursakkoord, is dat het bredere doelen van de gemeente kan dienen. Daarom is het volgens haar veel belangrijker dat de wethouders en beleidsmedewerkers begrijpen waarom Europa relevant is voor hun gemeente: “De vraag is niet wát er in een akkoord staat, maar of bestuurders inzicht hebben welke impact Europa op hun werk heeft.”
Peters ziet dat gemeenten Europa nog te vaak reduceren tot een bron van subsidies. Terwijl het echte verschil wordt gemaakt lang vóórdat subsidieaanvragen worden ingediend: “Het belangrijkste is niet het geld, maar het tijdig beïnvloeden van beleid dat uiteindelijk toch bij gemeenten terechtkomt.”
“De vraag is niet wát er in een akkoord staat, maar of bestuurders inzicht hebben welke impact Europa op hun werk heeft”
Volgens Peters zijn er vooral verbeteringen nodig bij de ambtelijke organisatie, zoals de bestuurders en wethouders, niet zozeer bij bijvoorbeeld raadsleden. “Gemeenten hebben mensen nodig die Europese kansen en dreigingen tijdig signaleren en die collega’s meenemen in de relevantie daarvan. Je wilt dat collega’s die met thema’s als mobiliteit, duurzaamheid of digitalisering bezig zijn, zien waar Europees beleid raakt aan hun dossiers”, aldus Peters.
Hou tijdens de gemeenteraadsverkiezingen er dus rekening mee dat een stem op een partij of persoon dus ook een stem betekent op het lokale Europa-beleid voor de aankomende jaren.

Samen met Peters heeft Studio Europa Maastricht een poster gemaakt met zes handige handreikingen voor een beter Europa-beleid in Nederlandse gemeenten. Download de poster hier.
Ben je benieuwd naar meer praktijkgerichte en persoonlijke verhalen van beleidsmedewerkers over hun Europa-aanpak?
Lees dan hier ons interview met Anke Hoekstra, coördinator Europese Zaken bij de gemeente Leeuwarden, over hoe zij Europa bij de gemeente Leeuwarden op de kaart heeft gezet.
Of lees hier ons interview met Helene Meijer, Strategisch Adviseur Europa bij de gemeente Leiden, over haar Europa-aanpak.
En benieuwd hoe dit in België wordt aangepakt? Dan lees je hier het interview met Joeri van der Have, subsidiemanager bij de gemeente Hasselt.
