***This opinion piece is in Dutch***
Yf Reykers is universitair hoofddocent internationale betrekkingen aan de Universiteit Maastricht.
In de nacht van 9 op 10 september schoten Poolse en Nederlandse gevechtsvliegtuigen Russische drones neer die het Poolse luchtruim waren binnengedrongen. Nooit eerder schakelden NAVO-toestellen vijandelijke doelen uit boven het eigen grondgebied. Kort daarna schonden drie Russische MiG-31 gevechtsvliegtuigen het Estse luchtruim. Deze acties passen in een bewuste Russische strategie: de NAVO testen en het beeld versterken dat Rusland in Oekraïne de overhand heeft. Intussen gaan de Russische aanvallen op Oekraïne door.
Wat er gebeurt aan de oostflank van Europa is ook voor ons van groot belang, en zou een belangrijke rol moeten spelen in de Tweede Kamerverkiezingen. Natuurlijk maken veel Nederlanders zich drukker om de woningnood of betaalbare zorg, maar Oekraïne negeren in deze Tweede Kamerverkiezingen zou een vergissing zijn. Want zonder een sterk Oekraïne is ook Nederland minder veilig, en de Russische provocaties in Polen hebben ook voor Nederland directe gevolgen.
Photo: Yukon Haughton via Unsplash
Militaire noodzaak
Toch zijn de meeste partijen vaag over de keuzes die op het spel staan. Hoewel veel partijen zich in hun verkiezingsprogramma’s uitspreken voor blijvende steun aan Oekraïne, zijn ze minder duidelijk over de strategische keuzes die gemaakt moeten worden. En dat is wel nodig om maatschappelijk draagvlak voor de steun te behouden, want die strategische keuzes gaan gepaard met grote kosten – zowel financieel als maatschappelijk.
De noodzaak voor Europese militaire steun is sinds begin dit jaar immers aanzienlijk toegenomen. Met de terugkeer van Donald Trump in het Witte Huis is de Amerikaanse militaire steun aan Oekraïne vrijwel stilgevallen, waardoor Europa het gat moet dichten. Dat Nederland 2 miljard euro aan militaire steun, die oorspronkelijk gepland stond voor 2026, al in 2025 beschikbaar stelt, onderstreept de urgentie.
De behoefte aan militaire steun zal echter niet eindigen in 2026, ook niet bij een eventueel staakt-het-vuren. Een sterk Oekraïens leger blijft de beste veiligheidsgarantie tegen de dreiging vanuit Rusland, en vraagt Europees engagement op de lange termijn.
Economische kans
De impact van de oorlog in Oekraïne reikt bovendien veel verder dan de defensiebudgetten alleen. Blijvende steun aan Oekraïne is ook een economische uitdaging. Voor veel Nederlanders werd de oorlog bijvoorbeeld voelbaar via de energierekening. Hoewel de afhankelijkheid van Russische energie sindsdien is afgebouwd, blijft het risico op prijsfluctuaties reëel.
Tegelijkertijd brengt de oorlog, hoe cynisch dat ook klinkt, economische kansen met zich mee. Ook in Nederland groeit het besef dat een sterke, zelfstandige Europese defensie-industrie noodzakelijk is. Door te investeren in de Oekraïense defensie-industrie en de samenwerking tussen Nederlandse en Oekraïense bedrijven te bevorderen, kan een win-winsituatie ontstaan.
Die economische realiteit moeten de toekomstige regeringspartijen scherp voor ogen houden. Een fundamenteel debat over de rol en toekomst van de Nederlandse defensie-industrie in Europa is daarom essentieel.
Strategisch dilemma
En dan zijn er nog twee cruciale strategische vragen waar partijen zich over moeten uitspreken.
Ten eerste, waar ligt de toekomst van Oekraïne? Een NAVO-lidmaatschap is voorlopig onhaalbaar, mede door Amerikaanse weerstand. Als Europa de Oekraïense soevereiniteit echt wil beschermen, dan is toetreding tot de EU noodzakelijk. Tijdens deze verkiezingscampagne zou duidelijk moeten worden hoe ver de partijen hierin willen gaan.
Ten tweede, hoeveel vertrouwen wil een toekomstig kabinet nog stellen in de Verenigde Staten? De Europese militaire afhankelijkheid van Washington is zorgwekkend groot. Het grillige Amerikaanse handelsbeleid en de dubbelzinnige reacties van Donald Trump op de recente Russische schendingen van het NAVO-luchtruim maken steeds duidelijker dat de Verenigde Staten niet langer een voorspelbare of betrouwbare bondgenoot zijn.
Wie op 29 oktober stemt voor de Tweede Kamer, maakt niet alleen een keus over binnenlands beleid, maar ook over de plek van Nederland in een veiliger Europa. Oekraïne mag daarin geen voetnoot zijn.
Deze bijdrage werd eerder gepubliceerd in dagblad De Limburger en is onderdeel van een reeks van Studio Europa Maastricht over de Europese dimensie van de Tweede Kamerverkiezingen.
Het eerste verhaal uit de reeks, Industriebeleid bepaalt onze toekomst, niet de woningnood, lees je hier terug.
Het tweede verhaal, Belgische lessen voor het Nederlandse woonbeleid, lees je hier terug.
